Jeton Ekonomisi ve Gelecek Alışveriş Yöntemi
![](https://haber-solhan.com.tr/wp-content/uploads/2023/01/jeton-ekonomisi-ve-gelecek-alisveris-yontemi-Z3tUkEtX.webp)
Hayat pahalılığı sadece Türkiye’nin gündemindeymiş gibi sunulursa, dünyanın bir ekonomik krizle karşı karşıya olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Dünya çapında enflasyonda 40 yıllık bir rekor var.
Vatandaş geçim derdinden şikayet ediyor, şirketler kapanıyor. Ama bir yandan da yepyeni bir dalga geliyor. Blockchain altyapısı ile oluşturulan metaverse kozmosu, NFT pazarları ve kripto para birimleri her geçen gün yaygınlaşan yeni teknolojinin öncüleridir. Artık kripto paralarla alışveriş yapmak tüm dünyada kabul gören bir prosedür değil. Ancak bu konuda heyecan verici gelişmeler yaşanmaya devam ediyor. Bu gelişmelere geçmeden önce token ekonomisi hakkında bilgi sahibi olmak bahsin daha net anlaşılmasını sağlayacaktır.
Öncelikle kripto para birimleri hakkında genel bilgi vermek gerekirse; Kripto para birimleri, internet ortamında kullanılmak üzere tasarlanmış merkezi olmayan dijital para birimleridir.
![](https://haber-solhan.com.tr/wp-content/uploads/2023/01/jeton-ekonomisi-ve-gelecek-alisveris-yontemi-0-64E7FQOr.jpg)
Dünyanın diğer ucundaki insanlarla sorunsuz bir şekilde kripto para birimleri ile nakit ödeme yapılabilen transfer edilebilir bir dijital ödeme formülüdür. Örtüklük, güvenlik, taşınabilirlik, şeffaflık kripto para birimlerinin diğer artı özellikleridir. Kripto para birimlerinin en değerli özelliği, bireylerin tam kontrolünü sağlayabilecekleri varlıklar olmalarıdır.
Kripto para birimlerinin yanı sıra jetonlar da var. Token ve kripto para (diğer adıyla coin) kavramları birbiriyle karıştırılmamalıdır. Eğer kendine ait bir blockchain altyapısı varsa buna kripto para veya coin denir. Bitcoin ve Ethereum kripto para birimleridir. Ancak kendine ait bir blockchain altyapısı yoksa diğer kripto para birimlerinin altyapısını kullanıyorsa bunlara token denir. Chainlink ve Aave gibi DeFi belirteçleri, başta Ethereum olmak üzere mevcut bir blockchain altyapısı üzerinde çalışır veya bundan yararlanır. Bu ikinci kategorideki belirteçler, merkezi olmayan uygulamaların faiz oranlarını otomatikleştirmekten sanal emlak satışına kadar birçok işlevi yerine getirmesini sağlar.
Bir jetonun kullanımını ve maliyetini etkileyen faktörlere jeton ekonomisi denir. Başarılı bir kripto projesi isteniyorsa, uygun şekilde tasarlanmış bir token ekonomisine sahip olmak gerekir. Çünkü yatırımcılar iyi tasarlanmış token ekonomisi olan projelere yatırım yapıyor. Token ekonomisi kavramını daha iyi anlayabilmek için merkez bankasından bir örnek vermek gerekirse, merkez bankasının basımı ve harcamayı, tasarrufları ödünç vermeyi ve para hareketini teşvik etme veya caydırma politikası aslında token ekonomisi ile örtüşmektedir.
İtibari para birimlerinin aksine, token ekonomisinde kurallar şeffaf, öngörülebilir ve değiştirilmesi zor kodlar aracılığıyla uygulanır. Kripto dünyasına girmek istiyorsanız token ekonomisi kesinlikle bilinmelidir. Çünkü bir jetonun ekonomisi, o jetonun nasıl kullanılacağı, bir ağ kurmanın ne kadar kolay olacağı ve jetonun kullanımlarına çok ilgi gösterilip gösterilmeyeceği üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Bitcoin ve Ethereum’un token ekonomisine baktığımızda toplum tarafından yaygın bir şekilde benimsenmesi ve kullanılıyor olması çok başarılı bir token ekonomisine sahip olduklarının kanıtıdır.
Günümüzde kripto para birimleri ile alışveriş yapmak tüm dünyada kabul görmüş bir yöntem değildir. Ancak başarılı token ekonomileri sayesinde insanları kripto para birimlerine teşvik etme çabaları hız kesmeden devam ediyor. Konuyla ilgili güncel gelişmelere örnek vermek gerekirse, çok uluslu ödeme devi VISA’nın faaliyetlerinde kripto paraların daha fazla kullanılması üzerine çalıştığı ve kullanıcıların elektrik, telefon gibi faturaları otomatik olarak ödeyebilmesi için çalıştıkları öğrenildi. Ethereum ağını kullanarak. Bir gelişme de bir diğer ödeme devi olan Mastercard’dan geldi. Polygon blockchain ağının, kullanıcıların kişiselleştirilmiş, Web3 güdümlü bir NFT banka kartı oluşturmasına olanak tanıyan bir platform sunmak için neo bankacılık uygulamaları “hi” ve “Mastercard” ile ortaklık kurduğu bildiriliyor. Bu da günümüzde herkesin kredi kartı ile işlem yapabildiği gibi çok yakın bir gelecekte kripto para birimlerini kullanarak alışveriş yapabileceğimiz anlamına geliyor.
Peki neden kredi kartıyla alışveriş yapmak yerine kripto paralarla alışverişi tercih etmeliyiz? Fark ne olacak?
![](https://haber-solhan.com.tr/wp-content/uploads/2023/01/jeton-ekonomisi-ve-gelecek-alisveris-yontemi-1-MEzHapUG.jpg)
Şu anda kullandığımız ödeme formülleri klasik bankacılık yöntemleridir. Bununla birlikte, kripto para birimleri ile alışveriş yapmak, geleneksel bankacılık formüllerine bir alternatiftir. Kripto para birimlerini paranın yeni hali veya “Para 2.0” olarak tanımlamak yanlış olmayacaktır. Geleneksel bankacılık sistemleriyle karşılaştırıldığında, kripto para birimleri dünyada şimdiye kadar var olan en hızlı, en kolay, en ucuz, en güvenli ve en evrensel yoldur. Ayrıca, dijital para birimleri, nerede doğduğunuza veya nerede yaşadığınıza bakmaksızın dünyadaki herkes için eşit fırsat sağlar. Bu nedenle kripto para birimleri ile alışveriş, yakın geleceğin alışveriş sistemi olacaktır. Bu kaçınılmaz bir gerçektir. Bu gerçeği görmek ve ona göre adımlar atmak gerekiyor.
Bu yazı Gamfed Türkiye Gönüllülerinden Yusuf Özışık’ın katkılarıyla yazılmıştır.